Alan Adı Nasıl Kaydedilir?

Sesli Dinle — Makale

Alan adı kaydı, seçilen adın belirli bir üst düzey alan adı altında, kayıt sahibi adına ve belirli bir süreyle merkezi kayıt sistemine eklenmesidir. Günlük dilde “alan adı satın almak” dense de işlem süresiz mülkiyet değil, kayıt sözleşmesi koşullarına bağlı ve yenilenebilir bir kullanım hakkı sağlar.

Kayıt işleminde registrant (kayıt sahibi) adı kullanma hakkını alan kişi veya kuruluştur. Registrar (kayıt kuruluşu) başvuruyu işler; registry operator (kayıt operatörü) ilgili üst düzey alanın merkezi kayıt sistemini işletir. Hizmet, kayıt kuruluşu adına satış ve destek sunan reseller (bayi) üzerinden alınsa bile kaydın arkasındaki kayıt kuruluşunun kim olduğu bilinmelidir.

Alan adı kaydı tek başına web sitesi, e-posta kutusu, DNS hizmeti, hosting veya güvenlik sertifikası oluşturmaz. Kayıt tamamlandıktan sonra ad sunucusu yetki devri ve ilgili hizmet kayıtları ayrıca yapılandırılır.

Alan Adı Kaydı Hangi Kullanım Hakkını Verir?

Kayıt, alan adını seçilen dönem boyunca ilgili üst düzey alanın kayıt sisteminde kayıt sahibine bağlar. Aynı tam ad, aynı üst düzey alan altında aynı anda başka bir kayıt sahibine verilemez. Farklı üst düzey alanlardaki karşılıklar ise ayrı kayıtlardır; ornek.com kaydı ornek.net veya başka uzantıları kendiliğinden ayırmaz.

Alan adının boşta görünmesi, kayıt işlemi bitene kadar kesin tahsis anlamına gelmez. Sorgu ile ödeme arasındaki sürede durum değişebilir; kayıt kuruluşunun başarılı işlem onayı ve kayıt sistemindeki durum doğrulanmalıdır. Sipariş sepetine eklemek ya da yalnız ödeme denemesi yapmak kayıt hakkını kesinleştirmez.

Kayıt hakkı, seçilen adın başka bütün kurallara uygun olduğunu garanti etmez. Üst düzey alanın uygunluk şartları, kayıt sözleşmesi ve adla ilgili üçüncü taraf hakları ayrı konulardır. Ticari veya kurumsal ad seçerken hukuki değerlendirme gerekiyorsa yetkili uzmandan destek alınmalıdır.

Ad ve Üst Düzey Alan Nasıl Seçilir?

Üst düzey alan adı (TLD), alan adının en sağdaki son etiketidir; örneğin www.example.com adında com bu düzeydedir. Genel üst düzey alanlar ile .tr gibi ülke kodlu üst düzey alanların uygunluk, belge, süre ve yaşam döngüsü kuralları aynı olmak zorunda değildir. Kayıttan önce ilgili kayıt operatörünün güncel politikasını okuyun.

• Tam yazımı doğrulayın: Tire, çoğul eki, bitişik-ayrı yazım ve benzer görünen karakterleri kontrol edin. Yanlış kaydedilen adın harfleri çoğunlukla sonradan düzenlenemez.
• Söylenmesi ve yazılması kolay bir ad seçin: Kullanıcıların telefonda veya sözlü anlatımda doğru yazabileceği bir seçenek hata riskini azaltır.
• Gelecekteki kapsamı düşünün: Adın yalnız ilk ürün veya sayfaya değil, öngörülen hizmet kapsamına da uygun olmasını değerlendirin.
• Uluslararasılaştırılmış alan adını (IDN) inceleyin: Temel Latin harflerinin dışındaki karakterleri içeren uluslararasılaştırılmış alan adı (IDN) kaydedilecekse tarayıcıda görünen yazımı ve DNS sorgularında kullanılan biçimi birlikte doğrulayın. Bu etiketler, Punycode algoritmasıyla xn-- ile başlayan ve temel Latin harfleri, rakamlar ile tireden oluşan ASCII uyumlu etiket (A-label) biçimine dönüştürülür.
• Uzantı politikasını okuyun: Kimin kayıt yapabileceği, istenen belgeler, yenileme, transfer ve sona erme kuralları uzantıya göre değişebilir.

Kullanılabilirlik sonucu yalnız teknik boşluğu gösterir; benzer marka veya kurum adlarıyla karışma riskini ortadan kaldırmaz. Alan adını kullanıcıyı yanıltacak biçimde seçmemek ve yürürlükteki sözleşme ile kurallara uymak kayıt sahibinin sorumluluğundadır.

Kayıt Kuruluşu, Bayi ve Kayıt Operatörü Nasıl Ayrılır?

ICANN, genel üst düzey alanlarda kayıt kuruluşlarını akredite eder ve kayıt operatörleriyle sözleşmeler yapar. Ülke kodlu üst düzey alanlarda ilgili kayıt operatörünün kendi yetkilendirme modeli ve kuralları olabilir.

Bayi, kayıt hizmetini bir kayıt kuruluşu üzerinden son kullanıcıya sunan üçüncü taraftır. Hosting şirketi, ajans veya başka bir hizmet sağlayıcısı bayi olabilir. Bayiden hizmet alınması tek başına sorun değildir; fakat hangi kayıt kuruluşunun kaydı yönettiği, kayıt sahibinin kim olduğu, kayıt kuruluşu aktarımını yetkilendiren AuthInfo koduna (transfer koduna) ve hesap kurtarmaya kimin eriştiği açık olmalıdır.

Kayıt kuruluşu seçerken yalnız ilk yıl fiyatına bakmayın. Destek kanalı, hesap güvenliği, kayıt verisi yönetimi, DNSSEC desteği, transfer işlemleri, yenileme ve geri yükleme ücretleri birlikte değerlendirilmelidir. Kurumsal alan adında hesabın doğrudan kurum kontrolünde olması, ajans veya bayi değiştirirken yönetim erişiminin kaybolma riskini azaltır.

Fiyat ve Sözleşmede Hangi Kalemler Karşılaştırılır?

Sipariş ekranında önceden seçilmiş ek ürünleri okuyun. E-posta paketi, site kurucu, hosting, sertifika veya gizlilik hizmeti ihtiyaca göre yararlı olabilir; fakat alan adı kaydının teknik olarak zorunlu bileşeni değildir. İptal ve iade koşulları da kayıt kuruluşunun veya bayinin sözleşmesine ve üst düzey alan politikasına göre değişebilir.

Alan Adı Adım Adım Nasıl Kaydedilir?

1. Tam adı sorgulayın: Etiketleri, üst düzey alanı ve varsa IDN’nin A-label biçimini karşılaştırın. Sonucu başka bir ada bakarken karıştırmayın.
2. Yetkili kanalı belirleyin: Doğrudan kayıt kuruluşundan mı yoksa bayiden mi aldığınızı ve arkadaki kayıt kuruluşunu öğrenin.
3. Kayıt dönemini seçin: Asgari ve azami süreyi, yenileme fiyatını ve otomatik yenileme koşullarını okuyun. Çok yıllı kayıt da süresiz hak sağlamaz.
4. Yönetim hesabını oluşturun: Başka hizmetlerde kullanılmayan benzersiz parola belirleyin ve çok faktörlü kimlik doğrulamayı etkinleştirin. Kurtarma için yalnız kaydedilecek alan adına bağlı e-posta kullanmayın.
5. Kayıt sahibi bilgilerini girin: Kişi veya kuruluş adı ile iletişim bilgilerini doğru ve güncel yazın. İstenen doğrulama işlemlerini kayıt sözleşmesindeki süre içinde tamamlayın.
6. Ek ürünleri ayırın: DNS, hosting, e-posta, sertifika, site kurucu ve gizlilik hizmetlerinden hangilerini gerçekten istediğinizi seçin.
7. Siparişi son kez okuyun: Alan adı, üst düzey alan, süre, para birimi, vergi, yenileme ve ek hizmetleri ödeme öncesinde doğrulayın.
8. Başarılı kaydı doğrulayın: Sipariş onayını saklayın; yönetim panelindeki durum, sona erme tarihi ve kayıt verisi sorgusuyla kaydın tamamlandığını kontrol edin.

Kayıt Sahibi ile Yönetim Hesabı Neden Ayrı Kavramlardır?

Kayıt sahibi, kayıt sözleşmesinde alan adı hakkını kullanan kişi veya kuruluştur. Yönetim hesabı ise ad sunucusu, iletişim, yenileme, kilit ve transfer ayarlarına erişim sağlar. Ajansın veya çalışanın hesaba erişmesi onu kendiliğinden kayıt sahibi yapmaz; kayıt sahibinin adı da tek başına hesaba erişim sağlamaz.

Kurumsal alan adında kayıt sahibi bilgisinin kurumu doğru yansıtması, hesabın kurumsal kontrol altında bulunması ve en az iki yetkili kurtarma yolunun belgelenmesi önemlidir. Alan adını tek çalışanın kişisel e-postası, telefonu veya ödeme kartına bağımlı bırakmak işten ayrılma ve hesap kurtarma sırasında ciddi risk oluşturur.

Yönetim için kullanılan ana kurtarma e-postası, yalnız yeni kaydedilen alan adına bağlı olmamalıdır. DNS veya yenileme sorunu yaşandığında o alanın e-postası çalışmayabilir. Kurumun kontrol ettiği bağımsız ve uzun ömürlü bir kurtarma kanalı kullanmak bu döngüyü kırar.

Kayıttan Hemen Sonra Neler Doğrulanır?

• Kayıt kuruluşu veya bayi panelinde tam alan adını, kayıt durumunu ve sona erme tarihini kontrol edin.
• Kayıt sahibi ve iletişim bilgilerinin doğru olduğunu, gerekli e-posta veya kimlik doğrulamasının tamamlandığını doğrulayın.
• Otomatik yenilemeyi, ödeme yöntemini ve bağımsız takvim hatırlatmasını yapılandırın.
• Çok faktörlü kimlik doğrulamayı, transfer kilidini ve değişiklik bildirimlerini etkinleştirin.
• Kurtarma kodlarını güvenli ve çevrim dışı bir yerde saklayın; gereksiz kullanıcı erişimlerini kaldırın.
• Kayıt kuruluşunun, bayinin, DNS ve hosting sağlayıcılarının iletişim bilgilerini ve her hizmetten sorumlu kişiyi kaydedin.

RDAP (Registration Data Access Protocol), genel üst düzey alanların kayıt verisi için güncel sorgu kaynağıdır. Eski WHOIS hizmeti artık bütün genel üst düzey alanlarda zorunlu ana kaynak değildir. Ülke kodlu üst düzey alanlar kendi kayıt sorgu hizmetini ve görünür veri politikasını kullanabilir.

RDAP veya başka bir kayıt sorgusunda kişisel verilerin bir bölümü gizlenebilir. Herkese açık çıktıda bir bilginin gizlenmesi, o bilginin kayıt kuruluşunda bulunmadığını göstermez. Herkese açık çıktı ile hesap içindeki kayıt verisi aynı kapsamda olmayabilir.

DNS, Ad Sunucusu ve Hosting Ne Zaman Ayarlanır?

Kayıt tamamlandıktan sonra alan adı, NS kayıtlarıyla yetkili DNS sağlayıcısına devredilir. Bazı kayıt kuruluşları varsayılan DNS hizmeti atar; başka bir DNS sağlayıcısı kullanılacaksa onun verdiği ad sunucuları kayıt paneline girilir. Bu işlem hosting transferi veya kayıt kuruluşu transferi değildir.

Yetkili DNS panelinde web hedefleri için IPv4 adresini taşıyan A, IPv6 adresini taşıyan AAAA veya bir adı başka bir adın takma adı yapan CNAME kayıtları kullanılabilir. E-posta için MX ve ilgili politika kayıtları; diğer hizmetler için gereken doğrulama kayıtları ayrıca oluşturulur. DNSSEC kullanılacaksa yetkili DNS anahtarları ile üst bölgedeki DS (Delegation Signer) kaydı uyumlu tutulmalıdır. Yanlış DS kaydı, DNSSEC doğrulaması yapan recursive resolver (özyinelemeli DNS çözümleyicisi) hizmetinin yanıtı reddetmesine ve alan adının bu hizmeti kullanan cihazlarda çözümlenememesine yol açabilir.

DNS değişikliği web sitesini kendiliğinden kurmaz. Hosting tarafında ilgili hizmeti adlandıran hostname, uygulama ve TLS ayrıca yapılandırılır. Kimliği doğrulanmış HTTPS erişimi için sunucunun TLS ile doğru yapılandırılması, sertifikanın ziyaret edilen host adını kapsaması, geçerli ve güvenilir olması gerekir. Aynı şirketten hizmet almak zorunlu değildir; her bileşenin nerede yönetildiğini belgelemek sorun giderme ve taşıma sırasında önemlidir.

Yenileme ve Sona Erme Riski Nasıl Yönetilir?

Alan adı seçilen kayıt dönemi bitmeden yenilenmelidir. Otomatik yenileme kullanılsa bile ödeme kartının süresi, bakiye, fatura onayı veya hesap erişimi nedeniyle işlem başarısız olabilir. Sona erme tarihini bağımsız takvimde izleyin ve bildirimleri birden fazla yetkiliye ulaştırın.

Süre dolduktan sonraki yenileme, bekleme, geri yükleme ve silinme aşamaları üst düzey alana göre değişir. Bütün alan adları için garanti edilmiş aynı kurtarma süresi yoktur. Web ve e-posta hizmetleri süre dolduğunda kesilebilir; ad sonunda yeniden kayda açılabilir. Son günü veya olası ek süreyi normal yenileme planı olarak kullanmayın.

ICANN’in genel üst düzey alanlar için asgari bildirim ve kurtarma politikaları bulunsa da kayıt sözleşmesi, üst düzey alan ve alan adının durumu sonucu etkiler. En güvenli yöntem bilgileri güncel tutmak ve süre dolmadan yenilemektir.

Kayıt Kuruluşu Transferi ile Kayıt Sahibi Değişikliği Aynı mıdır?

Hayır. Kayıt kuruluşu transferi, alan adının yönetimini bir kayıt kuruluşundan diğerine taşır. Kayıt sahibi değişikliği ise kullanım hakkını elinde tutan kişi veya kuruluş bilgisini değiştirir. Bir işlem diğerini zorunlu olarak gerçekleştirmez.

Genel üst düzey alan transferinde alan adının kilit durumu, kayıt veya önceki transfer tarihi, kayıt sahibi değişikliği, uyuşmazlık durumu ve transfer kodu gibi koşullar etkili olabilir. Kayıt kuruluşları arasında aktarımı yetkilendiren transfer kodu gizli tutulmalı ve yalnız başlatılan meşru işlemde kullanılmalıdır. Ülke kodlu alanlarda farklı süreçler bulunabilir.

Transfer sırasında mevcut ad sunucuları korunur ve DNS sağlayıcısı hizmeti sürdürürse DNS aynı yerde çalışmaya devam edebilir. Hosting hizmetinin de yeni kayıt kuruluşundan bağımsız olarak sürdüğünü doğrulayın. Yine de transfer öncesinde NS, DNSSEC, sona erme tarihi, kilit, iletişim adresi ve transfer kodu kontrol edilmelidir. Kayıt sahibi değişikliğiyle transferi aynı anda planlamak bazı kilitleri tetikleyebileceği için işlem sırası kayıt kuruluşundan doğrulanmalıdır.

Alan Adı Hesabı Nasıl Güvende Tutulur?

• Benzersiz parola ve mümkünse kimlik doğrulama uygulaması veya donanım anahtarıyla çok faktörlü doğrulama kullanın.
• Transfer kilidini açık tutun; planlı transfer sırasında geçici olarak kaldırın ve işlemden sonra yeniden kontrol edin.
• Transfer kodunu, kurtarma kodlarını ve DNS sağlayıcısı erişimini e-posta ya da mesajlaşmada gelişigüzel paylaşmayın.
• Hesap oturumlarını, kullanıcı yetkilerini ve NS, DS, MX, A ile AAAA kayıtlarındaki değişiklikleri izleyin.
• Fatura, kayıt onayı, kayıt kuruluşu, bayi ve destek iletişimlerini belgeleyin.
• Şüpheli değişiklikte önce hesabı ve kurtarma kanallarını güvene alın; sonra kayıt kuruluşunun resmi kötüye kullanım veya destek sürecine başvurun.