Alan adının kayıt süresi sona erdiğinde kayıt çoğu durumda hemen silinip başkasının kullanımına açılmaz. Bu süreç yenileme olanağı, kayıt şirketinin uyguladığı sona erme sonrası işlemler, geri alma dönemi ve nihai silinme gibi ayrı aşamalar içerebilir.

Bu yaşam döngüsünün ayrıntıları alan adı uzantısına, üst düzey alan adını işleten kayıt operatörüne ve kayıt şirketinin sözleşmesine göre değişir. Kayıt operatörü uzantının merkezi kayıt sistemini işletir; kayıt şirketi ise alan adını kaydettirdiğiniz ve yenileme talebini ilettiğiniz şirkettir. Özellikle ülke kodlu uzantılar ile bazı özel uzantılar, .com ve .net gibi genel üst düzey alan adları (gTLD) için ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers) tarafından belirlenen kurallardan farklı süreler veya işlemler uygulayabilir.

Sona erme tarihi ile alan adının yeniden kayda açıldığı tarih aynı değildir. Bu iki tarih arasındaki dönemde alan adı yenilenebilir, geri alınabilir veya alan adını sunucu adresleri gibi bilgilere bağlayan DNS hizmeti kesildiği için web sitesi ve e-posta kullanılamaz hale gelebilir.

Sona Erme Sonrası Aşamalar Nasıl İlerler?

Aşağıdaki aşamalar, yenilenmeyen bir gTLD kaydının silinmesine kadar yaşanabilecek durumları anlatır; kesin gün sayısını ve uygulanabilecek aşamaları ilgili uzantının kayıt operatörü ile kayıt şirketinin politikası belirler.

1. Kayıt Süresinin Sona Ermesi

Alan adının kayıt dönemi bittiğinde kayıt sona ermiş sayılır, ancak bu durum alan adının o anda kayıt sisteminden çıkarıldığı anlamına gelmez. Kayıt şirketi, sözleşmesindeki sona erme politikasına göre alan adını bir süre daha yenilenebilir tutabilir veya sona erme sonrasında silme işlemini başlatabilir.

ICANN'ın genel üst düzey alan adı kayıtlarına uygulanan politikası, kayıt şirketlerinin sona ermeden yaklaşık bir ay ve yaklaşık bir hafta önce iki ayrı yenileme bildirimi göndermesini gerektirir. Alan adı yenilenmemiş ve kayıt şirketince silinmemişse kayıt şirketi, sürenin dolmasını izleyen beş gün içinde yenileme talimatlarını da içeren en az bir ek bildirim göndermelidir. Bildirim alınmaması ise alan adının otomatik olarak uzatıldığı anlamına gelmez.

2. Sona Erme Sonrası Otomatik Yenileme Ek Süresi

Bir gTLD kaydının süresi dolduğunda kayıt operatörü kaydı otomatik olarak yenileyebilir ve Auto-Renew Grace Period (otomatik yenileme ek süresi) başlayabilir. Örneğin .com ve .net kayıt operatörü politikalarında bu ek süre 45 takvim günüdür. Kayıt sahibi otomatik olarak 45 günlük yenileme hakkı kazanmaz; kayıt şirketi kaydı daha erken silebilir ve müşteriye sunduğu yenileme süresini kendi koşullarında belirler.

Kayıt operatörünün otomatik yenilemesi, sizin yenileme ücretini ödediğiniz veya kayıt şirketinin müşteri hesabınızdaki yenilemeyi tamamladığı anlamına gelmez. Merkezi kayıtta sona erme tarihinin ileriye taşınmış görünmesi de müşteri hesabınızdaki yenilemenin tamamlandığını tek başına kanıtlamaz. Bu dönemde size uygulanacak yenileme süresi ve ücret, kayıt şirketinin sözleşmesine bağlıdır. Bu nedenle kayıt sahibi yalnız sona erme tarihine değil, süre dolduktan sonra kaç gün boyunca yenileme yapılabildiğine ve hangi ücretlerin uygulandığına da bakmalıdır.

3. Geri Alma Dönemi

Kayıt şirketinin silme talebi işlendiğinde, çoğu gTLD için 30 günlük Redemption Grace Period (geri alma dönemi) başlar. Kayıt bu sırada veritabanından nihai olarak kaldırılmaz; geri yüklenebilmesi için tutulur. Durum kodlarında bu dönem redemptionPeriod olarak görünür. Bu aşamada alan adı standart yenilemeyle geri alınamaz; önceki kayıt sahibinin, alan adını silen mevcut kayıt şirketi üzerinden geri yükleme talebi vermesi gerekir.

Geri alma sırasında DNS çözümlemesi kapalıdır ve alan adının başka bir kayıt şirketine transferi engellenir. Kayıt şirketi geri yükleme işlemi için normal yenilemeden farklı bir ücret isteyebilir; ücret ve işlem koşulları kayıt şirketinin yayımladığı açıklamalarda yer alır.

Geri yükleme talebi işleme alındığında pendingRestore durumu görülebilir. Bu, geri yükleme işleminin tamamlandığını göstermez; kayıt şirketinin gerekli bilgileri zamanında iletmemesi halinde kayıt yeniden geri alma dönemine dönebilir.

4. Son Silinme Aşaması ve pendingDelete Durumu

Kayıt şirketi ile kayıt operatörünün alan adı işlemlerinde kullandığı EPP protokolünün durum kodları, kaydın hangi aşamada olduğunu gösterir. pendingDelete (silinmeyi bekliyor), redemptionPeriod veya pendingRestore ile birlikte de görülebilir. Bu nedenle yalnız bu kelimeye bakıp geri alma hakkının bittiği sonucuna varılmaz.

Geri alma dönemi tamamlandığında ve geri yükleme işlemi de beklemiyorsa son silinme aşamasına geçilir. ICANN'ın açıkladığı tipik gTLD sürecinde bu aşama beş takvim günüdür. Bu sırada pendingDelete koduna redemptionPeriod veya pendingRestore eşlik etmez ve normal yenileme ya da geri yükleme yapılamaz.

pendingDelete süresi sona erdiğinde kayıt operatörü alan adı kaydını veritabanından kaldırır. Bundan sonra alan adı ilgili kayıt operatörünün politikasına göre yeniden kayda açılabilir ve önceki sahibin alan adı üzerinde öncelik hakkı kalmaz.

Sürelerin Neden Her Alan Adında Aynı Olmadığı

Süre dolduktan sonra her alan adı için 30 gün beklenmez. 30 günlük süre, çoğu gTLD için silme talebinin işlenmesiyle başlayan geri alma dönemini ifade eder; sona erme ile bu talep arasındaki süre ise kayıt şirketi ve kayıt operatörünün politikasına bağlıdır.

Ayrıca ICANN'ın ERRP (Expired Registration Recovery Policy) politikası esas olarak genel üst düzey alan adları için geçerlidir. Ülke kodlu uzantılar kendi kayıt otoritelerinin politikalarını uygulayabilir; bazı sponsorlu gTLD'lerde de geri alma dönemi açısından istisnalar bulunabilir. Kesin tarih için uzantının kayıt operatörünün kuralları ile kayıt şirketinin sona erme ve yenileme koşullarını birlikte kontrol etmek gerekir.

Bazı kayıt şirketleri süresi dolan alan adlarını nihai silinmeden önce açık artırmaya çıkarabilir ve sözleşmedeki koşullar oluştuğunda başka bir kayıt sahibine devredebilir. Bu yüzden her alan adının önce silinip sonra herkesin kaydına açılacağını varsayarak beklemek, alan adını kaybetmeye yol açabilir.

DNS Kesintisi Web Sitesini ve E-postayı Nasıl Etkiler?

DNS kesintisi, bütün alan adlarında ayrı ve aynı gün başlayan bir aşama değildir; yenileme ve geri alma dönemleriyle çakışabilir. ICANN'ın ERRP kuralları, kayıt operatörü izin verdiği ölçüde alan adının önceki DNS çözümleme yolunun kesilmesini gerektirir. İlk sekiz gün içinde silinen kayıtlarda kesinti, sürenin dolmasından silmeye kadar sürer. Daha geç silinenlerde ise kayıt sahibinin yenileme yapabildiği son dönemin en az sekiz ardışık gününde bu kesinti uygulanır. Bu kesinti döneminde kayıt sahibinin yenileme yapmasına izin verilmelidir.

Kayıt şirketi bu sırada web trafiğini başka bir sayfaya yönlendiriyorsa, alan adı yenilenebilir durumdayken sayfada sürenin dolduğu ve nasıl yenileneceği açıkça belirtilmelidir. Geri alma döneminde ise kayıt operatörü alan adının DNS delegasyonunu, yani yetkili DNS sunucularına yönlendirilmesini devre dışı bırakır.

Alan adının süresi dolduğunda hosting hesabı veya sunucudaki dosyalar kendiliğinden silinmez. Alan adı kaydı ile hosting hizmeti ayrı sözleşmelere bağlı olabilir; ancak DNS bilgileri artık alınamıyorsa alan adıyla siteye erişim kesilebilir. Daha önce önbelleğe alınmış DNS kayıtları veya açık bağlantılar nedeniyle bazı kullanıcılar bir süre daha erişebilir; kesinti her yerde aynı anda görünmeyebilir.

E-posta için de benzer bir ayrım vardır. Posta kutuları e-posta hizmet sağlayıcısında bulunsa bile alan adının e-posta sunucularını belirten MX kayıtları çözümlenemiyorsa yeni iletiler hedef sunucuya yönlendirilemez. DNS yeniden çalışmaya başladığında yeni iletiler tekrar ulaşabilir, fakat kesinti sırasında başarısız olan iletilerin durumu gönderen sunucuların yeniden deneme ve hata politikalarına bağlıdır. Alan adının sonradan yenilenmesi, başarısız teslimatların tümünün yeniden deneneceğini garanti etmez.

Alan Adını Kurtarmak İçin Hangi Aşamada Ne Yapılmalı?

Süre yeni dolmuşsa ilk işlem kayıt şirketi hesabındaki yenileme durumunu ve güncel ücreti kontrol etmektir. Alan adı redemptionPeriod durumundaysa önceki kayıt sahibi, standart yenileme yerine mevcut kayıt şirketinden geri yükleme işlemi talep etmelidir. gTLD kaydının yalnız süresinin dolmuş olması başka bir kayıt şirketine transferi kendiliğinden yasaklamaz; ancak geri alma dönemine girmiş kayıt önce mevcut şirket tarafından geri yüklenmelidir. Diğer transfer koşulları da ayrıca geçerlidir.

Durum kodları alan adının geri alma ve geri yükleme seçeneklerinin bulunmadığı son silinme aşamasında olduğunu gösteriyorsa önceki kayıt sahibi artık kaydı kurtaramaz. Beklenen silinme tarihi, alan adının o tarihte kesin olarak satın alınabileceği anlamına gelmez; yeniden kayda açılan alan adı başka bir başvuru sahibi tarafından kaydedilebilir.

Otomatik Yenileme ve Hatırlatma Bildirimleri

Alan adı önemli bir hizmette kullanılıyorsa yenilemeyi son güne bırakmamak gerekir. Kayıt şirketi hesabındaki otomatik yenileme seçeneği etkin olsa bile ödeme yönteminin geçerli olması ve kayıt sahibinin iletişim adreslerinin güncel tutulması gerekir; aksi halde yenileme veya uyarı süreci başarısız olabilir.