Genel ve Yerel IP Adresi Arasındaki Farklar
Bir cihazda görünen IP adresi ile bir web sitesinin gördüğü IP adresi çoğu ev ve küçük ofis ağında aynı değildir. Cihaz, bulunduğu ağ içinde iletişim kurmak için yerel bir adres kullanırken internet trafiği yönlendirici ve bazen internet servis sağlayıcısındaki ek çeviri katmanları üzerinden dışarı çıkar.
Genel IP adresi, internet tarafında kullanılan ve uygun yönlendirme koşullarında küresel ağlarda taşınabilen adresi ifade eder. Yerel IP adresi ise belirli bir ağ kapsamındaki iletişim için kullanılır. İngilizce kaynaklarda genel IP adresi için “public IP address”, özel IP adresi içinse “private IP address” ifadesini görebilirsiniz; ancak yerel IP adresi kavramı yalnız özel IPv4 adresleriyle sınırlı değildir.
Aradaki farkı anlamak için adresi kimin verdiğine, nerede göründüğüne, hangi ağ alanında yönlendirildiğine, dışarıdan erişime ve NAT ilişkisine birlikte bakmak gerekir.
Genel ve Yerel IP Adreslerini Ayıran Temel Noktalar
- Genel IP adresi internet bağlantısının dış tarafını, yerel IP adresi ise cihazın bulunduğu ağ içindeki konumunu tanımlar.
- Genel adres veya IPv6 prefix'i çoğunlukla internet servis sağlayıcısından gelir; yerel adresi ise yönlendirici, DHCP sunucusu, ağ yöneticisi ya da cihaz ayarı belirleyebilir.
- Özel IPv4 adresleri küresel internette yönlendirilmez; gerçek bir genel IPv4 adresi veya global unicast IPv6 adresi ise ağ politikaları izin verdiğinde internet üzerinde yönlendirilebilir.
- Ev ağlarında IPv4 trafiği çoğu zaman NAT veya NAPT ile yerel adresten internet tarafındaki adrese eşlenir.
- CGNAT kullanılıyorsa yönlendiricinin internet tarafındaki WAN adresi genel olmayabilir ve bağlantı, internet servis sağlayıcısı tarafında ikinci bir NAT katmanından geçebilir.
Genel ve Yerel IP Adreslerinin Karşılaştırması
Aşağıdaki tablo iki adres türünü aynı başlıklar altında karşılaştırır. Buradaki “yerel IP adresi”, kullanım bağlamına göre özel IPv4, IPv6 link-local veya IPv6 unique local adresi ifade edebilir.
| Karşılaştırılan konu | Genel IP adresi | Yerel IP adresi |
|---|---|---|
| Kullanım alanı | İnternet bağlantısının dış tarafında ve farklı ağlar arasında kullanılır. | Ev, ofis, kurum ağı, sanal özel ağ veya tek bağlantı kapsamındaki iletişimde kullanılır. |
| Adresin verilmesi | Genellikle internet servis sağlayıcısı adres ya da IPv6 prefix'i sağlar. | Çoğu ev ağında yerel adresi DHCP sunucusu verir; elle yapılandırma, ağ yöneticisi ataması veya IPv6 otomatik yapılandırması da kullanılabilir. |
| Görünürlük | Hedef internet hizmeti normalde bağlantının dışarı çıktığı adresi görür. | Yönlendirici ve aynı özel ağdaki cihazlar tarafından görülür; normalde küresel internete kaynak adres olarak taşınmaz. |
| Yönlendirme kapsamı | Adres genel veya global kapsama sahipse internet yönlendirme tablolarında taşınabilir. | Kapsamına göre özel ağ içinde, kurum içi ağlar arasında veya yalnız aynı bağlantıda yönlendirilir. |
| Dışarıdan erişim | Tek başına yeterli değildir; güvenlik duvarı, servis yapılandırması ve varsa NAT kuralları da uygun olmalıdır. | IPv4'te çoğunlukla port yönlendirme, tünel veya ters bağlantı gerekir; IPv6'da adres kapsamı ve güvenlik duvarı politikası belirleyicidir. |
| NAT ilişkisi | IPv4 bağlantısında çeviri sonrası internetin gördüğü kaynak adres olabilir. | IPv4 bağlantısında çeviri öncesindeki cihaz veya iç ağ adresidir. |
Genel ve Yerel IP Adreslerini Kim Belirler?
Bir cihazın adresini kimin belirlediği, adresin iç ağda mı yoksa internet bağlantısında mı kullanılacağına bağlıdır. Yerel ağdaki adresi yönlendirici veya ağ yöneticisi belirleyebilir; internet tarafındaki adres ise internet servis sağlayıcısının bağlantısından gelir.
Yerel IPv4 Adresi Çoğunlukla DHCP ile Verilir
Ev ve küçük ofis yönlendiricilerinde DHCP, yerel IPv4 adreslerini cihazlara otomatik olarak dağıtır. Cihaz ağa katıldığında yalnız bir IP adresi değil, ağ maskesi, varsayılan ağ geçidi ve DNS bilgileri gibi bağlantı ayarlarını da alabilir. DHCP sunucusu IP adresini belirli bir süre için cihaza ayırır. Bu süre dolmaya yaklaşınca cihaz adresi yenilemeye çalışır; ağdaki koşullara göre aynı ya da farklı bir yerel IP adresi alabilir.
Yerel adresin DHCP ile verilmesi zorunlu değildir. Yazıcı, sunucu veya yönetim cihazı gibi belirli bir adreste kalması gereken sistemler elle yapılandırılabilir ya da DHCP rezervasyonu kullanılabilir. Bu seçenekler yerel adresin nasıl yönetildiğini değiştirir; adresi otomatik olarak genel IP adresine dönüştürmez.
Genel IP Adresi Nereden Gelir?
Genel IPv4 adresi çoğu durumda internet servis sağlayıcısı tarafından modem, yönlendirici veya doğrudan internete bağlı cihaza atanır. Modem köprü modundaysa genel adres yönlendiricinin WAN, yani internet arayüzünde; yönlendirme yapıyorsa modemin kendi internet arayüzünde bulunabilir.
IPv6'da internet servis sağlayıcısı çoğunlukla müşteriye bir prefix tahsis eder veya devreder. Yönlendirici ve cihazlar bu prefix'ten global unicast adresler oluşturabilir; aynı cihazda ayrıca link-local gibi farklı kapsamda adresler de bulunabilir. Bu nedenle IPv6'da “internet servis sağlayıcısı tek bir genel adres verir” açıklaması her yapı için yeterli değildir.
Bir İnternet İsteğinde Hangi Adres Görünür?
IPv4 kullanan tipik bir ev ağında cihaz, bağlantıyı kendi yerel adresi ve TCP ya da UDP bağlantı noktasıyla başlatır. Yönlendirici NAPT uyguladığında kaynak IP adresini ve gerektiğinde kaynak bağlantı noktasını internet tarafındaki değerlerle eşler, ardından bu eşlemeyi bağlantı durum tablosunda tutar.
- Cihaz, yerel IP adresi ile TCP veya UDP başlığındaki kaynak bağlantı noktasını kullanarak paketi oluşturur.
- Yönlendirici, iç adres ve bağlantı noktasını internet tarafındaki adres ve dış bağlantı noktasıyla eşler.
- Hedef sunucu, paketin kendisine ulaştığı genel adresi ve çevrilmiş bağlantı noktasını görür.
- Yanıt geldiğinde yönlendirici kayıtlı eşlemeyi kullanarak trafiği doğru yerel cihaza iletir.
TCP ve UDP bağlantı noktaları, NAT işleminden önce taşıma katmanı başlığında zaten bulunur; bu bilgiler pakete NAT sırasında eklenmez. NAPT, mevcut IP adresi ve bağlantı noktası alanlarını birlikte kullanarak çok sayıda iç bağlantıyı daha az sayıda genel IPv4 adresi üzerinden ayırt eder.
NAT ile NAPT Arasındaki Pratik Farklar
NAT genel anlamda bir IP adresinin başka bir IP adresine çevrilmesini anlatır. NAPT ise bu eşlemeye TCP veya UDP bağlantı noktalarını da dahil eder. Ev tipi yönlendiricilerde günlük dilde “NAT” denilen işlem çoğu zaman NAPT davranışıdır; aynı genel IPv4 adresini kullanan bağlantılar dış bağlantı noktaları ve durum kayıtlarıyla birbirinden ayrılır.
VPN veya uygulama düzeyinde bir proxy kullanıldığında hedef hizmet, ev bağlantısının genel IP adresi yerine çıkış sunucusunun adresini görebilir. Cihazın yerel IP adresi ise kendi ağındaki iletişim için kullanılmaya devam eder.
Dışarıdan Erişim Neden Yalnız Genel IP Adresine Bağlı Değildir?
Bir bağlantının genel IP adresine sahip olması, yerel ağdaki cihaza internetten otomatik olarak erişilebileceği anlamına gelmez. Ulaşılabilirlik için hedef cihazda ilgili hizmetin çalışması, güvenlik duvarının trafiğe izin vermesi ve IPv4 NAT kullanılan ağlarda doğru port yönlendirme kuralının bulunması gerekir.
- Yönlendiricinin internet tarafındaki adresi gerçekten genel olmalıdır veya erişim için uygun bir IPv6 global unicast adresi bulunmalıdır.
- IPv4 NAT kullanılan ağlarda istenen TCP ya da UDP bağlantı noktası doğru yerel cihaza yönlendirilmelidir.
- Cihazın işletim sistemi güvenlik duvarı ve ağ güvenlik politikası bağlantıyı kabul etmelidir.
- İnternet servis sağlayıcısı ilgili trafiği engellememelidir; IPv4 bağlantısındaki CGNAT katmanı dışarıdan erişimi ayrıca engelleyebilir.
IPv6'da global unicast adresler uçtan uca yönlendirilebilir, ancak bu durum cihazın korumasız olması gerektiği anlamına gelmez. NAT bulunmasa bile yönlendirici ve cihaz güvenlik duvarları gelen bağlantıları sınırlandırabilir. NAT ile güvenlik duvarı aynı işlev değildir; biri adres veya bağlantı eşlemesi yapar, diğeri trafik politikasını uygular.
Yerel IP Adresi Tek Bir Wi-Fi Ağıyla Sınırlı Değildir
Günlük kullanımda “yerel IP adresi” çoğu zaman evdeki 192.168.x.x benzeri bir özel IPv4 adresini anlatır. Buna rağmen özel IPv4 adresleri yalnız tek kablosuz ağda kullanılmak zorunda değildir. Bir kurum, farklı alt ağlarını yönlendiricilerle birbirine bağlayabilir veya iki özel ağı VPN üzerinden taşıyabilir; bu adresler yine küresel internette yönlendirilmez.
Bu nedenle yerel ve özel kavramlarını her durumda eş anlamlı saymak yanıltıcı olabilir. IPv6 link-local adresleri gerçekten aynı bağlantı kapsamıyla sınırlıyken unique local adresler daha geniş bir kurum içi yapıda yönlendirilebilir. Adresin rakamlarına bakmak kadar, hangi kapsam için üretildiğini ve hangi yönlendiricilerin onu taşıdığını bilmek de gerekir.
IPv6'da Genel ve Yerel Adres Ayrımı
IPv6'da bir adresi genel veya yerel olarak değerlendirirken biçiminden çok geçerli olduğu iletişim kapsamına bakılır. Global unicast, link-local ve unique local adresler bu kapsamların farklı örnekleridir.
Global Unicast IPv6 Adresleri
Global unicast IPv6 adresleri internet üzerinde benzersiz olacak ve ağlar arasında yönlendirilecek biçimde tasarlanır. Bir cihaz bu tür bir adrese sahip olduğunda IPv4'teki gibi zorunlu adres paylaşımı için NAPT kullanılması gerekmez. Yine de cihaza erişebilmeniz için internet servis sağlayıcısının yönlendirmesi ve güvenlik duvarı kuralları uygun olmalıdır.
Link-Local IPv6 Adresleri
Link-local IPv6 adresleri, cihazların aynı ağ bağlantısı üzerindeki temel iletişimi için kullanılır ve yönlendiriciler tarafından başka bağlantılara aktarılmaz. Bir cihazda internet erişimi sağlayan global IPv6 adresiyle birlikte link-local adres bulunması normaldir; bu iki adres farklı iletişim alanlarında kullanılır.
Unique Local IPv6 Adresleri
Unique local IPv6 adresleri kurum içi veya özel ağ iletişimi için kullanılabilir ve küresel internette yönlendirilmek üzere tasarlanmamıştır. İşlev bakımından özel IPv4 adreslerine benzeyen yönleri vardır, ancak IPv6 mimarisini doğrudan IPv4'teki özel adres ve NAT modeline indirgemek doğru değildir. Bir IPv6 ağı, unique local ve global unicast adresleri aynı anda kullanabilir.
CGNAT Genel ve Yerel IP Adresi Ayrımını Nasıl Etkiler?
CGNAT, bir internet servis sağlayıcısının bir genel IPv4 adresini birden fazla abone arasında paylaşmasına olanak tanır. Bu yapıda ev yönlendiricisi internete doğrudan genel IPv4 adresiyle çıkmayabilir; WAN arayüzünde 100.64.0.0/10 paylaşılan adres alanından veya başka bir genel olmayan adresten bir değer görülebilir.
Trafik önce ev yönlendiricisinde yerel adresten WAN adresine, ardından internet servis sağlayıcısının ağında paylaşılan adresten genel IPv4 adresine çevrilebilir. Böylece iki NAT katmanı oluşur. Bir IP adresi sorgulama hizmetinde gördüğünüz adres, internet servis sağlayıcısının dışarıya sunduğu genel IPv4 adresidir; bu adres müşterinin yönlendiricisine doğrudan atanmış olmayabilir.
Ev yönlendiricisinde yapılan port yönlendirme yalnız ilk NAT katmanını yönetir. İnternet servis sağlayıcısının CGNAT eşlemesi kullanıcı tarafından kontrol edilemediği için dışarıdan başlatılan bağlantılar çoğu durumda yerel cihaza ulaşmaz. Bu tür bir ihtiyaçta genel IPv4 hizmeti, uygun IPv6 erişimi veya dışarıya doğru kurulan bir tünel gibi alternatifler gerekebilir.
Genel ve Yerel IP Adreslerini Kontrol Etme
- İnternet sitelerinin bağlantınızı hangi IP adresiyle gördüğünü IP Adresim aracındaki sonuçtan öğrenebilirsiniz.
- Cihazın yerel IP adresini işletim sisteminin ağ ayrıntılarında, yönlendiricinin DHCP istemci listesinde veya ağ yönetim ekranında bulabilirsiniz.
