Alt ağ, büyük bir IP bloğunun prefix kullanılarak ayrılmış daha küçük bir bölümüdür. Subnet, alt ağın İngilizce karşılığıdır. Bu yapı, IP adreslerini ağ bölümlerine ayırır ve yönlendirme kayıtlarının hangi adres aralıklarını kapsadığını gösterir.

Bir ağı alt ağlara böldüğünüzde adresleri daha düzenli dağıtabilir, yönlendirmeyi sadeleştirebilir ve ağın farklı bölümlerini ayrı ayrı yönetebilirsiniz.

IPv4'te alt ağ sınırı, IP adresiyle birlikte kullanılan subnet maskesi veya prefix uzunluğundan; IPv6'da ise IP adresi ile prefix uzunluğundan hesaplanır. Prefix uzunluğu, adresin ağ bölümüne ait bitlerin sayısını belirtir.

Alt Ağ Nasıl Çalışır?

  • Alt ağ, büyük bir IP bloğunun içindeki daha küçük bir adres bölümüdür.
  • IP adresi ile birlikte kullanılan prefix uzunluğu veya IPv4 subnet maskesi, alt ağın sınırını belirler.
  • Aynı alt ağ ve aynı yerel bağlantıdaki cihazlar, ağda ek bir kısıtlama yoksa doğrudan iletişim kurabilir.
  • Farklı alt ağlar birbiriyle iletişim kurduğunda trafik yönlendirici veya Katman 3 anahtarı üzerinden geçer.
  • Alt ağlar adres planlamasını, yönlendirmeyi ve ağ bölümlerinin yönetimini kolaylaştırır.
  • VLAN ile alt ağ birbiriyle ilişkilidir, ancak aynı şeyi ifade etmez.

Alt Ağ Sınırı IP Adresi ve Prefix Uzunluğuyla Belirlenir

Bir IP adresindeki bitlerin bir bölümü ağı, kalan bölüm ise o ağ içindeki adresi tanımlar. Prefix uzunluğu, soldan başlayarak kaç bitin ağ bölümüne ait olduğunu gösterir. Kalan bitler aynı alt ağdaki adresleri birbirinden ayırır.

IPv4'te bu sınırı eğik çizgili prefix uzunluğuyla veya subnet maskesiyle yazabilirsiniz. Prefix uzunluğu arttıkça ağ bölümüne ayrılan bit sayısı artar ve alt ağın kapsadığı adres alanı küçülür. Prefix uzunluğu kısaldıkça tek alt ağın kapsadığı adres alanı büyür.

IPv4'te bir cihaz, kendi IP adresi ile hedef IP adresinin ağ adreslerini aynı subnet maskesi veya prefix uzunluğuyla hesaplayıp karşılaştırır. Ağ adresleri aynıysa paketi yerel bağlantıda teslim etmeye çalışır. Hedef başka bir alt ağdaysa paketi varsayılan ağ geçidine veya yönlendirme tablosunun gösterdiği sonraki yönlendiriciye gönderir. Bu karar cihazların fiziksel yakınlığına değil, IP adresleme sınırına bağlıdır.

Ağlar Neden Alt Ağlara Bölünür?

Tek ve geniş bir adres alanı küçük ağlarda yeterli olabilir. Cihaz sayısı, kullanım türleri veya yönetim ihtiyaçları arttığında bütün adresleri aynı bölümde tutmak adres takibini ve trafik denetimini zorlaştırır.

Adresleri planlarken kullanıcı cihazlarına, sunuculara, yönetim arayüzlerine veya farklı konumlara ayrı adres bölümleri ayırabilirsiniz. Böylece bir adresin hangi ağ bölümüne ait olduğunu adres planından anlayabilirsiniz. DHCP kapsamlarını, varsayılan ağ geçitlerini ve izleme kayıtlarını da bu bölümlere göre düzenleyebilirsiniz.

Yönlendirmede her alt ağ, yönlendiricinin hedef olarak kullanabileceği bir prefix'le tanımlanır. Adres bloklarını tutarlı ve ardışık planlarsanız birden fazla alt ağı daha geniş bir prefix altında özetleyebilirsiniz. Böylece üst düzey yönlendiriciler her küçük alt ağ için ayrı kayıt taşımak yerine daha az sayıda yönlendirme kaydı kullanabilir.

Ağ sorunlarını incelerken etkilenen alanı daha kolay daraltabilirsiniz. Belirli bir alt ağın adres dağıtımını, ağ geçidini ve erişim kurallarını inceleyerek arızanın bütün ağı mı yoksa yalnızca bir bölümü mü etkilediğini anlayabilirsiniz. Ancak ağı alt ağlara bölmek erişimi kendiliğinden engellemez. Farklı alt ağlar arasındaki trafiği güvenlik duvarı, erişim kontrol listesi veya başka bir kuralla sınırlandırabilirsiniz.

Alt Ağ ve Katman 2 Sınırları IPv4 Yayın Trafiğini Nasıl Azaltır?

IPv4'te broadcast (yayın), bir paketi aynı yerel ağdaki birden fazla cihaza ulaştırmak için kullanılır. Bir IP alt ağını VLAN veya ayrı fiziksel bağlantı gibi Katman 2 sınırıyla eşleştirdiğinizde yayın trafiğinin ulaştığı cihaz sayısını azaltabilirsiniz.

Yönlendiriciler yerel yayın trafiğini normalde bir alt ağdan diğerine taşımaz. Kullanıcı cihazlarını, sunucuları ve yönetim sistemlerini farklı ağ bölümlerine yerleştirdiğinizde bir bölümdeki yayın yükü diğer bölümlere doğrudan yayılmaz. Bu ayrımın çalışması için IP alt ağ sınırıyla VLAN veya ayrı fiziksel bağlantı gibi yerel ağ sınırının birbiriyle eşleşmesi gerekir.

Bir ağı alt ağlara bölmek bütün performans sorunlarını çözmez. Yoğun unicast (tek noktaya yayın) trafiği, anahtarlama döngüsü, yetersiz bağlantı kapasitesi ve yanlış yapılandırma ayrı sorunlardır; alt ağları bölmek bunları tek başına gidermez.

IPv6'da Alt Ağ Nasıl Çalışır?

IPv6 unicast adreslerinde prefix ağ bölümünü, arayüz tanımlayıcısı ise o bağlantıdaki arayüzü gösterir. Bu nedenle alt ağ yalnızca IPv4'e özgü değildir. IPv6 adres planı ve yönlendirme kayıtları da prefix'lerle düzenlenir.

IPv6'da broadcast adresi bulunmaz. IPv4'te yayın trafiğiyle yürütülen bazı işlevleri IPv6'da multicast (çok noktaya yayın) karşılar. Bu nedenle IPv6 alt ağlarında yayın alanını küçültmekten çok prefix, bağlantı kapsamı, adres planı ve yönlendirme önem taşır.

IPv4 ile IPv6'nın adres yapıları ve yayın davranışları farklıdır. IPv4'te IP adresiyle birlikte kullanılan subnet maskesi yerel ağ sınırını tanımlar. IPv6'da cihaz, prefix bilgisinin yanında yönlendirici duyurularını ve yönlendirme tablosunu da kullanır. Yönlendirici duyuruları, bir prefix'in aynı bağlantıda doğrudan erişilebilir sayılıp sayılmayacağını ayrıca bildirebilir.

VLAN ile Subnet Arasındaki Fark Nedir?

VLAN, Ethernet anahtarlama düzeyinde cihazları ayrı yayın alanlarına bölen Katman 2 yapısıdır. Subnet ise IP adresleme ve yönlendirme düzeyinde tanımlanan Katman 3 sınırıdır. VLAN, anahtarların yerel trafiği nasıl ayırdığını; subnet ise IP adreslerinin hangi ağ bölümüne ait olduğunu belirler.

Çoğu ağ tasarımında bir VLAN ile bir IP alt ağı bire bir eşleştirilir. Bu eşleştirme yerel yayın alanıyla IP yönlendirme sınırını aynı yerde tutar ve sorun gidermeyi kolaylaştırır. Ancak VLAN oluşturduğunuzda subnet otomatik olarak oluşmaz. İlgili arayüzlere uygun IP adresi, prefix ve ağ geçidi ayarlarının ayrıca tanımlanması gerekir.

Farklı VLAN'lar veya alt ağlar arasında iletişim için yönlendirme yapan bir cihaza ihtiyaç vardır. Yönlendirme yapılandırılmış olsa bile hangi trafiğe izin verileceğini ayrıca belirleyebilirsiniz. VLAN veya subnet adı tek başına bir güvenlik kuralı oluşturmaz.

Alt Ağ Planlarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Bir alt ağ planında her ağın amacı, prefix'i, varsayılan ağ geçidi, DHCP kapsamı, yönlendirme ilişkisi ve erişim kuralları birlikte yer alır. Aynı veya çakışan adres bloklarını yönlendirme ayrımı olmadan farklı ağ bölümlerine atamak, yönlendirme belirsizliğine ve bağlantı kesintilerine yol açabilir.

Gelecekteki büyüme için yeterli alan bırakabilirsiniz; gereğinden geniş alt ağlar ise adres kullanımını ve yönetimi zorlaştırır. Düzenli planlanan adres blokları yönlendirme özetlemeyi ve ağ bölümlerini taşımayı kolaylaştırır. Uygun boyut, cihaz sayısına, büyüme beklentisine ve teknik ihtiyaçlara göre değişir.

Belirli bir IP adresi ve prefix için ağ adresini, adres aralığını veya kullanılabilir adres sayısını öğrenmek üzere IPv4 Subnet ve CIDR Hesaplayıcı aracını kullanabilirsiniz.