Subnet Maskesi Nedir ve CIDR ile Nasıl İlişkilidir?
Subnet maskesi, bir IPv4 adresindeki hangi bitlerin ağı, hangi bitlerin o ağ içindeki cihazı tanımladığını gösteren 32 bitlik bir değerdir. Maske, ağ bölümünü 1 bitleriyle; cihaz bölümünü ise 0 bitleriyle belirtir.
CIDR gösteriminde eğik çizgiden sonraki sayı, adresin ağ bölümündeki bit sayısını, yani prefix uzunluğunu belirtir. Örneğin 255.255.255.0 subnet maskesi /24 biçiminde yazılır; her iki gösterim de ilk 24 bitin ağ bölümüne, kalan 8 bitin cihaz bölümüne ait olduğunu söyler.
Subnet Maskesi ile CIDR Arasındaki Temel Eşleşme
- IPv4 adresi ve subnet maskesi ayrı ayrı 32 bitten oluşur.
- Maskede soldan başlayan 1 bitleri ağ bölümünü, ardından gelen 0 bitleri cihaz bölümünü gösterir.
- CIDR yazımındaki sayı, maskede bulunan kesintisiz 1 bitlerinin toplamıdır.
- 255.255.255.0 maskesi /24, 255.255.0.0 maskesi /16 ile aynıdır.
- Maske, ağ adresi, yayın adresi ve adres aralığı belirlenirken temel girdilerden biridir.
Subnet Maskesi Nasıl Okunur?
IPv4 adresleri gibi subnet maskeleri de dört ondalık bölüm halinde yazılır. Her bölüm sekiz biti temsil eder ve 0 ile 255 arasında bir değer alır. Ancak geçerli modern bir subnet maskesinde bit düzeni serbest değildir; 1 bitleri soldan kesintisiz ilerlemeli, 0 bitleri başladıktan sonra yeniden 1 biti gelmemelidir.
Noktalı Ondalık Gösterim ve Bit Düzeni
Bir maske bölümündeki 255 değeri, o sekiz bitin tamamının 1 olduğunu gösterir. Sıfır değeri ise sekiz bitin tamamının 0 olduğu anlamına gelir. Kısmi bölümlerde kullanılabilen yaygın değerler 128, 192, 224, 240, 248, 252 ve 254'tür; her değer soldan başlayan belirli sayıda 1 bitini temsil eder.
Örneğin 255.255.255.192 maskesinin ilk üç bölümü toplam 24 adet 1 biti içerir. Son bölümdeki 192 değeri ikilik düzende iki adet 1 bitiyle başladığı için toplam ağ uzunluğu 26 bittir ve CIDR karşılığı /26 olur.
Ardışık 1 Bitleri Neden Gereklidir?
Prefix, bir adres bloğundaki IP adreslerinin ortak başlangıç bitlerini ifade eder. Prefix uzunluğu bu bitlerin sayısını belirtir. Bu nedenle modern subnet maskesinde ağ bitlerinin kesintisiz olması gerekir. Örneğin 255.0.255.0 biçimindeki bir değer, 1 ve 0 bitlerini kesintili dağıttığı için tek bir CIDR prefix uzunluğuyla ifade edilemez ve geçerli modern ağ maskesi kabul edilmez.
Ağ ve Cihaz Bölümleri Maskeyle Nasıl Ayrılır?
Subnet maskesi tek başına bir ağ adresi değildir; bir IPv4 adresiyle birlikte değerlendirilir. Ağ cihazı, IP adresindeki her biti maskenin aynı konumdaki bitiyle karşılaştırır. Maskedeki 1 bitleri IP adresinin ağ bölümünü korurken 0 bitlerinin bulunduğu konumlar cihaz bölümünü oluşturur.
Örnek olarak 192.168.1.34 adresi 255.255.255.0 maskesiyle kullanıldığında ilk 24 bit ağ bölümüdür. Bu bölüm 192.168.1 değerini belirler; son sekiz bit ise aynı ağ içindeki cihazları ayırır. IP adresi ile maskeye bit düzeyinde AND işlemi uygulandığında ağ adresi 192.168.1.0 olarak bulunur.
Bu ayrım, hedef adresin aynı yerel ağda mı yoksa başka bir ağda mı bulunduğunu anlamak için kullanılır. Hedef aynı ağ bölümündeyse iletişim yerel ağ içinde yürütülebilir; ağ bölümü farklıysa trafik çoğu yapılandırmada bir yönlendiriciye veya varsayılan ağ geçidine gönderilir.
Yaygın Subnet Maskeleri ve CIDR Karşılıkları
Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan noktalı ondalık maskeleri aynı bilgiyi taşıyan CIDR gösterimleriyle karşılaştırır. Ağ biti sayısı arttıkça cihazlar için kalan bit sayısı azalır.
| Subnet maskesi | CIDR | Ağ bitleri | Cihaz bitleri |
|---|---|---|---|
| 255.0.0.0 | /8 | 8 | 24 |
| 255.255.0.0 | /16 | 16 | 16 |
| 255.255.254.0 | /23 | 23 | 9 |
| 255.255.255.0 | /24 | 24 | 8 |
| 255.255.255.128 | /25 | 25 | 7 |
| 255.255.255.192 | /26 | 26 | 6 |
| 255.255.255.224 | /27 | 27 | 5 |
| 255.255.255.240 | /28 | 28 | 4 |
| 255.255.255.252 | /30 | 30 | 2 |
Prefix uzunluğu bir arttığında ağ bölümüne bir bit eklenir ve cihaz bölümü bir bit azalır. Sabit bir üst adres bloğu içinde bu değişiklik, her alt ağdaki toplam adres sayısını yarıya indirirken oluşturulabilecek alt ağ sayısını iki katına çıkarır.
255.255.255.0 ne demek? Bu maske, ilk 24 bitin ağı ve son 8 bitin ağ içindeki adresleri tanımladığını gösterir. Sekiz cihaz biti 256 farklı bit birleşimi üretir; yayın kullanan geleneksel bir /24 alt ağında ağ ve yayın adresleri ayrıldığı için genellikle 254 adres cihazlara atanabilir.
Maskenin Ağ Adresi ve Adres Aralığındaki Rolü
Ağ adresi bulunurken cihaz bitlerinin tamamı 0 yapılır. Yayın adresi kullanılan tipik IPv4 alt ağlarında cihaz bitlerinin tamamı 1 yapıldığında yayın adresi elde edilir. Bu iki sınır arasında kalan değerler, ağ türüne ve yapılandırmaya bağlı olarak cihaz adresleri için kullanılabilir.
Subnet maskesi bu sonuçların sınırını belirler, fakat ağ geçidinin hangi IP adresi olacağını söylemez. Ağ geçidi ayrı bir yapılandırma değeridir ve çoğu yerel ağda aynı alt ağdan seçilir. Benzer biçimde subnet maskesi, DNS sunucusu veya cihazın kendi IP adresi yerine geçmez.
Subnet Maskesi Nasıl Kontrol Edilir?
Aynı yerel ağda iletişim kurması beklenen cihazların IP adresleri kadar subnet maskeleri de uyumlu olmalıdır. Bir cihaz /24, diğeri /16 veya /28 gibi farklı bir prefix uzunluğu kullanırsa iki cihaz ağ sınırını farklı yorumlayabilir. Bunun sonucu bazı hedeflere erişememe, trafiği yanlışlıkla ağ geçidine gönderme veya tek yönlü iletişim gibi sorunlar olabilir.
- Maskede 1 bitlerinin soldan kesintisiz ilerlediğini ve 0 bitleri başladıktan sonra yeniden 1 biti gelmediğini kontrol edin.
- Noktalı ondalık maske ile CIDR gösteriminin gerçekten eşdeğer olduğundan emin olun.
- Subnet maskesini IP adresi veya varsayılan ağ geçidi alanıyla karıştırmayın.
- Belirli bir IP adresinin ağ adresini ve adres aralığını bulurken hesabı gerçek girdilerle doğrulayın.
Belirli bir IP adresi ve prefix uzunluğu için ağ adresini, yayın adresini ve kullanılabilir adres aralığını IPv4 Subnet ve CIDR Hesaplayıcı ile hesaplayabilirsiniz.
