CIDR, IP adresi bloklarını sabit A, B veya C sınıflarına bağlı kalmadan, değişken uzunlukta bir ağ prefix'i kullanarak tanımlayan sınıfsız adresleme yöntemidir. Bir adresin sonuna eklenen eğik çizgi ve sayı, adresin kaç bitinin ağ bölümünü oluşturduğunu gösterir.

CIDR kısaltması İngilizce Classless Inter-Domain Routing ifadesinden gelir. “Sınıfsız” sözcüğü, ağ sınırlarının eski adres sınıflarındaki sabit noktalara bağlı olmadığını anlatır. Güncel adresleme ve yönlendirmede ağın büyüklüğünü prefix uzunluğu açıkça tanımlar.

CIDR yalnız alt ağ oluşturmak için kullanılmaz. Bu yöntem, adres alanını ihtiyaca uygun büyüklükte tahsis etmenizi ve uyumlu yönlendirme kayıtlarını daha geniş tek bir prefix altında özetlemenizi sağlar.

CIDR Nasıl Çalışır?

  • CIDR gösterimi, bir IP adresi ile prefix uzunluğunu birlikte yazar: 192.168.10.0/24.
  • Eğik çizgiden sonraki sayı, ağ bölümüne ait bit sayısını belirtir.
  • Prefix uzadıkça blok küçülür; prefix kısaldıkça blok büyür.
  • Bir bloğu daha uzun prefix'lere ayırabilir, uygun bitişik blokları daha kısa bir prefix altında özetleyebilirsiniz.
  • Yönlendiriciler birden fazla eşleşme olduğunda en uzun, yani en dar kapsamlı prefix'i tercih eder.

CIDR Gösterimi IP Adresi ve Prefix Uzunluğunu Birlikte Kullanır

CIDR gösterimi, IP adresi/prefix uzunluğu biçimindedir. Örneğin 192.168.10.0/24 kaydındaki 192.168.10.0 değeri adres bölümünü, /24 ise ilk 24 bitin ortak ağ prefix'i olduğunu belirtir. Geriye kalan host bitleri, o blok içindeki adresleri ayırt eder.

Prefix uzunluğu tek başına ağ adresini belirtmez; bloğun sınırını ve büyüklüğünü tanımlamak için adres bölümüyle birlikte kullanılır. Bu değer IPv4'te 0 ile 32, IPv6'da 0 ile 128 arasındadır. Daha büyük sayı, daha fazla ağ biti ve daha küçük bir adres bloğu anlamına gelir.

Bir arayüz adresi de prefix uzunluğuyla birlikte yazılabilir. Örneğin 192.168.10.25/24, cihaz adresini ve bağlı olduğu prefix'i birlikte gösterir; ağ bloğu ise ağ adresiyle 192.168.10.0/24 biçiminde gösterilir. Bu ayrım, cihazın IP adresiyle ağ bloğunun karıştırılmasını önler.

Sınıf Temelli Adreslemeden CIDR'ye Geçiş

Eski sınıf temelli model, ağ büyüklüklerini birkaç sabit sınırla eşleştiriyordu. Bu nedenle bazı kuruluşlar ihtiyacından çok daha büyük bloklar alırken bazı ağlar tek bir sınıf sınırına sığmıyordu.

CIDR, adres alanını daha uygun büyüklüklerde tahsis etmeyi mümkün kıldı. Artık bir ağ bloğunun sınırları, adres sınıfı yerine IP adresi ile açıkça yazılan prefix uzunluğundan birlikte hesaplanır. Tahsis edilen blok böylece ihtiyaç duyulan adres sayısına daha yakın olur.

CIDR'nin ikinci amacı, yönlendirme tablolarındaki büyümeyi sınırlamaktır. Bir internet servis sağlayıcısı veya kuruluş, bitişik ve uyumlu bloklarını ortak bir üst prefix altında duyurursa internet yönlendiricileri çok sayıda ayrı kayıt taşımak zorunda kalmaz.

CIDR Bloğunu Daha Küçük Ağlara Bölme

Bir CIDR bloğunu daha küçük parçalara ayırmak için prefix uzunluğunu artırırsınız. Örneğin bir /24 bloğunu /25 parçalara ayırdığınızda ortak ağ bölümüne bir bit daha eklersiniz. Her yeni parça, önceki bloğun içindeki daha dar bir adres kümesini temsil eder.

Bu mantık, subnetting (alt ağlara ayırma) işlemiyle yakından ilişkilidir, fakat iki kavram aynı değildir. Alt ağlara ayırma, eldeki bir bloğu daha küçük ağlara böler. CIDR ise bu blokların gösterimini, adres tahsisini ve yönlendirmede özetlenmesini birlikte kapsar.

Yönlendirme Özetlemesi Uyumlu Prefix'leri Birleştirir

Yönlendirme özetlemede daha dar kapsamlı birkaç prefix'i ortak ve daha kısa bir prefix altında toplarsınız. Örneğin 10.20.0.0/24 ile başlayan ve 10.20.3.0/24 ile biten dört uyumlu bloğu, koşullar uygunsa 10.20.0.0/22 altında özetleyebilirsiniz. Böylece dış yönlendiricilere dört ayrı kayıt yerine tek kayıt duyurursunuz.

Özetleme yalnız matematiksel yakınlığa dayanmaz. Özetin kapsadığı bütün adreslerin aynı ağ yolu üzerinden erişilebilir olması veya daha dar kapsamlı rota kayıtlarıyla doğru biçimde yönetilmesi gerekir. Aksi durumda özet kayıt, gerçekte erişilemeyen adresler için de trafik çekebilir.

Daha dar kapsamlı bir kayıt bulunduğunda yönlendirici en uzun prefix eşleşmesini kullanır. Örneğin hem 10.20.0.0/16 hem 10.20.5.0/24 kaydı bir hedefle eşleşiyorsa yönlendirici, daha uzun ve daha dar kapsamlı olan /24 kaydını seçer. Bu sayede geniş özetlerin yanında belirli alt ağlar için farklı yönlendirme kararları kullanabilirsiniz.

Alt Ağ Maskesi ile Prefix Uzunluğu Nasıl Eşleşir?

IPv4 alt ağ maskesi ile prefix uzunluğu, bir IP adresindeki ağ ve host bölümleri arasındaki bit sınırını ifade eder. Prefix uzunluğu, alt ağ maskesinde soldan başlayarak art arda gelen ve 1 değerine sahip bitlerin sayısıdır. Örneğin /24, 255.255.255.0 maskesine karşılık gelir.

CIDR gösterimi kısa olduğu için ağ planlarında ve yönlendirme kayıtlarında sık kullanılır. Ancak CIDR yalnız alt ağ maskesinin kısaltılmış yazımı değildir; adres tahsisi ve yönlendirme özetleme kuralları da bu kavramın parçasıdır. IPv6, noktalı ondalık alt ağ maskesi yerine doğrudan prefix uzunluğunu kullanır.

CIDR Kaydının Gösterdiği ve Göstermediği Bilgiler

Bir CIDR kaydı, ortak ağ bitlerini ve bloğun kapsamını belirtir. Bu bilgiler ağ sınırını, bloğun daha küçük prefix'lere nasıl ayrılabileceğini ve hangi bloklarla özetlenebileceğini gösterir. Ancak kayıt tek başına ağ geçidini, DNS sunucusunu, DHCP ayarını, yönlendirme politikasını veya bloğun hangi kuruluşa tahsis edildiğini göstermez.

Ayrıca aynı adres ailesindeki ve aynı prefix uzunluğundaki blokların büyüklüğü eşit olsa da kullanım amaçları farklı olabilir. Bir bloğun genel kullanıma açık, özel ağlara ayrılmış veya belirli bir amaç için rezerve edilmiş olması adres aralığına ve ilgili kayıt kurallarına bağlıdır. Bu nedenle yalnız eğik çizgiden sonraki sayıya bakarak bloğun türünü belirleyemezsiniz.

CIDR Bloğu Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Ağ bloğunu yazarken host bölümündeki bitlerin sıfırlandığı standart ağ adresini kullanın.
  • Daha büyük prefix uzunluğunun daha küçük blok anlamına geldiğini unutmayın.
  • Özetleme yaparken yalnız bitişikliği değil, blok hizasını ve gerçek yönlendirme politikasını da kontrol edin.
  • CIDR gösterimini, cihazın IP adresi veya ağ geçidi bilgisiyle karıştırmayın.
  • CIDR aralığını veya alt ağ hesabını kontrol etmek için IPv4 Subnet ve CIDR Hesaplayıcı aracını kullanın.