IPv4 Adres Sınıfları: A, B, C, D ve E
IPv4 adres sınıfları, internetin ilk dönemlerinde adres bloklarını ağ büyüklüğüne göre ayırmak için kullanılan eski bir yöntemdir. A, B ve C sınıfları, unicast (tek noktaya yayın) ağlar için farklı büyüklükte adres blokları tanımlıyordu. D sınıfı multicast (çok noktaya yayın) için kullanılırken E sınıfı ayrılmış adresleri kapsıyordu.
Modern ağlar artık adres tahsisi ve yönlendirmede sınıf mantığına dayanmaz. /24 veya /20 gibi CIDR prefix'leri ağ sınırını ihtiyaca göre belirtir. Adres sınıfları yine de eski belgeleri ve ağ adreslemesinin gelişimini anlamaya yardımcı olur.
A, B, C, D ve E Sınıflarının Aralıkları
- A sınıfı ilk okteti 1-126 olan büyük ağları tanımlardı.
- B sınıfı ilk okteti 128-191 olan orta ölçekli blokları kapsardı.
- C sınıfı ilk okteti 192-223 olan daha küçük ağları kapsardı.
- D sınıfı olarak anılan 224-239 aralığı multicast için ayrılmıştır.
- E sınıfı olarak anılan 240-255 aralığı ayrılmış adresleri kapsar.
Adres Sınıfları Nasıl Belirleniyordu?
Sınıflı adreslemede IPv4 adresinin başlangıç bitleri, ağ bölümünün uzunluğunu belirliyordu. A sınıfında ağ bölümü kısa, cihaz bölümü çok büyüktü. C sınıfında ise ağ bölümü uzun, cihaz bölümü küçüktü. Bu sabit sınırlar tahsisi kolaylaştırsa da adreslerin verimsiz kullanılmasına yol açtı.
| Sınıf | İlk oktet | Tarihsel maske | Tarihsel kullanım |
|---|---|---|---|
| A | 1-126 | 255.0.0.0 (/8) | Çok büyük ağlar |
| B | 128-191 | 255.255.0.0 (/16) | Orta ölçekli ağlar |
| C | 192-223 | 255.255.255.0 (/24) | Küçük ağlar |
| D | 224-239 | Uygulanmaz | Multicast |
| E | 240-255 | Uygulanmaz | Ayrılmış adresler |
A Sınıfı Adresler
A sınıfında tarihsel ağ maskesi /8 idi. İlk oktet ağ numarasını, kalan üç oktet cihaz bölümünü oluşturuyordu. Bu düzen tek bir ağa çok büyük adres alanı ayırıyordu. İlk okteti 0 olan blok özel amaçlıdır; 127.0.0.0/8 ise loopback (geri döngü) için ayrılmıştır. Bu iki aralık normal ağlara atanmaz.
10.0.0.0/8 özel adres bloğu da eski gösterimde A sınıfı alanın içindedir. Ancak günümüzde 10 ile başlayan bir adresi yalnızca “A sınıfı” olarak adlandırmak gerçek alt ağ sınırını göstermez. Alt ağ sınırını kullanılan prefix uzunluğu belirler.
B Sınıfı Adresler
B sınıfında tarihsel ağ maskesi /16 idi. İlk iki oktet ağı, son iki oktet cihazları gösteriyordu. 172.16.0.0/12 özel adres aralığı, eski B sınıfı sınırlarının birden fazlasını kapsar. Bu örnek, özel adres aralıklarını sınıf adıyla değil CIDR prefix'iyle belirtmek gerektiğini gösterir.
Bir adresin 172 ile başlaması onun otomatik olarak özel olduğu anlamına gelmez. Yalnızca 172.16.0.0 ile 172.31.255.255 arasındaki /12 blok özel kullanıma ayrılmıştır.
C Sınıfı Adresler
C sınıfında tarihsel maske /24 idi. İlk üç oktet ağı, son oktet cihaz bölümünü temsil ediyordu. Ağ ve yayın adresleri ayrıldığında geleneksel bir /24 alt ağda çoğunlukla 254 cihaz adresi kullanılabilir.
192.168.0.0/16 özel adres alanı çok sayıda /24 alt ağa bölünebilir. Ev modemlerinde 192.168.1.0/24 gibi ağlar sık görülür; ancak 192 ile başlayan her adres özel değildir. Yalnızca 192.168.0.0/16 bloğu özel adres alanıdır.
D ve E Sınıfları Neden Farklıdır?
D sınıfı, unicast adresleme için kullanılmaz. 224.0.0.0/4 aralığı multicast gruplarına ayrılmıştır. Bir multicast paketi, gruba katılan birden fazla alıcıya ulaşabilir.
E sınıfı olarak öğretilen 240.0.0.0/4, ayrılmış bir adres alanıdır. Ayrıca 255.255.255.255 sınırlı yayın adresidir. Bu aralıklardaki kullanılabilir adres sayısı, A, B ve C sınıflarındaki gibi hesaplanmaz.
Sınıflı Yapı Neden Terk Edildi?
Sabit /8, /16 ve /24 sınırları gerçek ihtiyaçlara uymuyordu. Bir kuruluş C sınıfı bloktan daha fazlasına ihtiyaç duyduğunda çok büyük bir B sınıfı blok almak zorunda kalabiliyordu; önemli miktarda adres de kullanılmadan kalıyordu. Yönlendirme tabloları da büyüyordu.
CIDR sayesinde ağlar, sınıf adına bağlı kalmadan ihtiyaç duyulan prefix uzunluğuyla tanımlanabilir. Örneğin bir /20 bloğunda /24 bloğundan daha fazla, /16 bloğundan daha az adres bulunur. Ağ yöneticileri rota özetlemeyle bitişik ağları daha az yönlendirme kaydı kullanarak duyurabilir.
Günümüzde Sınıf mı CIDR mı Kullanılmalı?
Yeni bir ağ tasarımında sınırı, IP adresiyle birlikte yazılan prefix uzunluğu belirler. 192.168.10.0/26 ifadesi ağ bölümünün kaç bit olduğunu açıklar; “C sınıfı” demek ise /24 varsayımını çağrıştırarak yanlış sonuca götürebilir.
Eski belgeleri okurken sınıf adlarından yararlanabilirsiniz; alt ağ hesabı, güvenlik kuralları ve yönlendirme için ise CIDR gösterimini kullanın. Böylece eski terminolojiyi anlarken modern ağ sınırını prefix uzunluğuyla belirleyebilirsiniz.
