SLAAC ve DHCPv6 Arasındaki Farklar
IPv6 istemci yapılandırması tek bir protokole bağlı değildir. Bir cihaz IPv6 adresini kendisi oluşturabilir veya DHCPv6 (Dynamic Host Configuration Protocol for IPv6) sunucusundan alabilir. Alan adlarını adreslerle eşleştiren DNS için kullanılacak sunucular ise ayrı bir ayardır. Cihaz, adresini ve DNS sunucusu bilgilerini farklı yöntemlerle edinebilir.
SLAAC (Stateless Address Autoconfiguration), istemcinin merkezi bir sunucudan adres almadan kendi IPv6 adresini oluşturduğu yöntemdir. Yönlendiricinin duyurduğu prefix, adreslerin ortak başlangıç bölümünü bildirir; istemci bu bölümü kendi arayüz tanımlayıcısıyla birleştirir. DHCPv6 ise stateful (durum bilgisi olan) çalışma biçiminde adres tahsis eder; stateless (durum bilgisi olmayan) çalışma biçiminde adres vermeden DNS ve diğer yapılandırma bilgilerini sunar.
Bu mekanizmalar birlikte kullanılabilir. Varsayılan yönlendirici bilgisi RA (Router Advertisement) ile gelirken DNS bilgisi yönlendirici tanıtımından, DHCPv6'dan veya iki kaynaktan birlikte alınabilir.
Üç IPv6 Yapılandırma Modeli Nasıl Çalışır?
SLAAC, durum bilgisi olmayan DHCPv6 ve durum bilgisi olan DHCPv6 arasındaki farkı anlamak için adresin kim tarafından oluşturulduğuna, sunucunun tahsisi takip edip etmediğine ve ek ayarların nereden geldiğine bakmak gerekir.
SLAAC ile Adres Oluşturma
İstemci önce yalnız aynı bağlantıda iletişim için kullanılan bağlantı yerel IPv6 adresini oluşturur; bunun için yönlendirici tanıtımı alması gerekmez. Yönlendiricinin duyurduğu prefix'ten ek adres oluşturmak için ise yönlendirici tanıtımındaki ağ bilgilerini kullanır.
Prefix bilgisini taşıyan Prefix Information seçeneğindeki A (otomatik adres oluşturma) işareti etkinse istemci bu prefix'i kendi arayüz tanımlayıcısıyla birleştirerek IPv6 adresi oluşturur. Ethernet ve Wi-Fi gibi yaygın ağlarda 64 bitlik arayüz tanımlayıcısı kullanıldığı için duyurulan prefix /64 olmalıdır; 64 bitlik prefix ile tanımlayıcı toplam 128 bitlik adresi oluşturur. İstemci, adresi kullanmadan önce yinelenen adres denetimi süreciyle aynı bağlantıda çakışma olup olmadığını denetler. Yinelenen adres algılama yalnız SLAAC adreslerine özgü değildir; yönetim ayarıyla devre dışı bırakılmadıkça DHCPv6 ile edinilen adreslerde de uygulanır. Yönlendirici tanıtımı, bu prefix'ten oluşturulan adresin yeni bağlantılarda tercih edileceği süreyi ve kullanılabileceği geçerlilik süresini de bildirir.
SLAAC, merkezi bir sunucunun her cihaza tek tek adres vermesini gerektirmez. Bununla birlikte istemcinin oluşturduğu adresin türü, geçici adres kullanımı ve arayüz tanımlayıcısının nasıl üretildiği işletim sistemi politikasına bağlı olabilir.
Durum Bilgisi Olmayan DHCPv6 ile Ek Bilgi Alma
Durum bilgisi olmayan DHCPv6 modelinde DHCPv6 sunucusu istemciye IPv6 adresi tahsis etmez. Adresini SLAAC ile oluşturmuş veya elle yapılandırmış bir istemci, DNS sunucusu adresleri veya alan adı arama listesi gibi ek bilgileri DHCPv6 üzerinden isteyebilir.
Bu modelde DHCPv6 sunucusu bir adres havuzundan istemciye adres ayırmaz ve adres tahsis durumunu izlemez. Yine de istemci ile sunucu arasında yapılandırma bilgisi alışverişi gerçekleşir; bu nedenle “durum bilgisi olmayan” nitelemesi DHCPv6'nın hiç kullanılmadığı anlamına gelmez.
Durum Bilgisi Olan DHCPv6 ile Adres Tahsisi
Durum bilgisi olan DHCPv6 modelinde istemci IPv6 adresini bir DHCPv6 sunucusundan alır. Sunucu hangi istemciye hangi adresin verildiğini ve bu tahsisin geçerlilik durumunu izler; ağ yöneticisi de adres havuzunu ve istemcilere sağlanacak seçenekleri merkezi olarak yönetebilir.
Sunucu, IPv6 adresini istemciye belirli bir kullanım süresiyle ayırır. İstemci bu süre dolmadan yenileme isteği gönderir; sunucu onaylarsa adresin kullanım süresi uzar. Yanıt alınamazsa istemci yeniden denemeye devam eder, ancak onay gelmeden geçerlilik süresi dolan adresi kullanmayı bırakır ve yeniden adres ister.
Durum bilgisi olan DHCPv6 istemciye adres tahsis etse de varsayılan yönlendirici bilgisini vermez. İstemci bu bilgiyi otomatik olarak yönlendirici tanıtımı ile öğrenir; elle yapılandırılmış bir rota da ayrı bir seçenektir. Duyurulan prefix için A işareti kapalıysa o prefix'ten SLAAC adresi oluşturulmaz. A işareti açıksa ve istemci destekliyorsa DHCPv6 adresine ek olarak SLAAC adresi de kullanılabilir; bir cihazda birden fazla IPv6 adresi bulunması tek başına hata değildir.
SLAAC ile Durum Bilgisi Olan ve Olmayan DHCPv6 Karşılaştırması
Aşağıdaki tablo üç modeli adres kaynağı, sunucu takibi, varsayılan yönlendirici ve DNS bilgisi başlıkları altında karşılaştırır.
| Özellik | SLAAC | Durum bilgisi olmayan DHCPv6 | Durum bilgisi olan DHCPv6 |
|---|---|---|---|
| IPv6 adresinin kaynağı | İstemci, yönlendirici tanıtımı içindeki prefix'le adresi oluşturur. | DHCPv6 adres vermez; adres örneğin SLAAC ile oluşturulur. | Adres DHCPv6 sunucusu tarafından tahsis edilir. |
| Adres tahsis kaydı | DHCPv6 sunucusunda adres tahsisi tutulmaz. | DHCPv6 sunucusunda adres tahsisi tutulmaz. | Sunucu adres tahsisini ve geçerliliğini izler. |
| Varsayılan yönlendirici bilgisi (otomatik) | Yönlendirici tanıtımı üzerinden gelir. | Yönlendirici tanıtımı üzerinden gelir. | Yönlendirici tanıtımı üzerinden gelir. |
| DNS bilgisi | Yönlendirici tanıtımı seçenekleriyle sağlanabilir. | Genellikle DHCPv6 ile sağlanır; yönlendirici tanıtımı da kullanılabilir. | DHCPv6 ile sağlanabilir; yönlendirici tanıtımı da kullanılabilir. |
| Merkezi adres yönetimi | Sınırlıdır; istemci adresi kendisi oluşturur. | Adres merkezi yönetilmez, ek seçenekler merkezi verilir. | Adresler merkezi havuz ve tahsis politikasıyla yönetilir. |
| Yönlendirici tanıtımı gereksinimi | Duyurulan prefix'ten adres oluşturmak ve varsayılan yönlendiriciyi öğrenmek için gereklidir. | Varsayılan yönlendiriciyi otomatik öğrenmek için gereklidir; SLAAC kullanılıyorsa prefix de buradan alınır. | Varsayılan yönlendiriciyi otomatik öğrenmek için gereklidir. |
Yönlendirici Tanıtımı İstemciye Hangi Bilgileri Verir?
Yönlendirici tanıtımı, IPv6 ND (Neighbor Discovery) mekanizmasının bir parçasıdır. Yönlendirici bu iletilerle kendi varlığını, varsayılan yönlendirici olarak kullanılabileceği süreyi ve bağlantıda geçerli prefix bilgilerini duyurur. İstemci bu bilgileri düzenli tanıtımlardan veya gönderdiği RS (Router Solicitation) iletisine gelen yanıttan öğrenebilir.
Yönlendirici tanıtımındaki M (yönetilen adres yapılandırması) işareti, istemciye adreslerin DHCPv6 üzerinden edinilebildiğini; O (diğer yapılandırma) işareti ise adres dışındaki bilgilerin DHCPv6 üzerinden alınabildiğini bildirir. Prefix Information seçeneğindeki A işareti de ilgili prefix'in SLAAC adresi oluşturmak için kullanılıp kullanılamayacağını belirtir.
M ve O işaretleri yalnızca DHCPv6 üzerinden hangi tür bilgilerin edinilebildiğini bildirir; IPv6 adresini veya DNS bilgisini taşıyan alanlar değildir. DHCPv6 varsayılan yönlendirici bilgisini sağlamadığından, bu bilginin otomatik öğrenilmesi için durum bilgisi olan DHCPv6 kullanılan ağda da yönlendirici tanıtımı iletileri istemcilere ulaşmalıdır.
DNS Bilgisi Yönlendirici Tanıtımı veya DHCPv6 ile Gelebilir
IPv6 istemcisinin DNS sunucularını öğrenmesi için tek bir zorunlu kaynak yoktur. Yönlendirici, yönlendirici tanıtımındaki RDNSS (Recursive DNS Server) seçeneğiyle DNS sunucusu adreslerini, DNSSL (DNS Search List) seçeneğiyle kısa cihaz adlarına eklenecek alan adı arama listesini duyurabilir. Ağ yöneticisi aynı bilgileri durum bilgisi olan veya olmayan DHCPv6 seçenekleriyle de sağlayabilir.
Her iki yöntemin aynı anda etkin olması teknik olarak mümkündür. Ancak farklı kaynakların çelişen DNS sunucuları duyurması, istemcinin uyguladığı öncelik politikasına göre farklı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle aynı ağda yönlendirici tanıtımı ve DHCPv6 kullanılıyorsa DNS bilgilerinin tutarlı tutulması gerekir.
DNS ayarlarının yönlendirici tanıtımı üzerinden verilmesi, ağın yalnız SLAAC ile temel istemci yapılandırmasını sunmasına olanak tanır. DHCPv6 üzerinden verilmesi ise adres tahsisinden bağımsız olarak merkezi seçenek yönetimi isteyen ağlarda kullanılabilir.
Yönlendirici Tanıtımı veya DHCPv6 Çalışmazsa Ne Olur?
Arızanın etkisi, hangi bilginin hangi mekanizmayla sağlandığına göre değişir. Yönlendirici tanıtımı alınamazsa yeni istemci duyurulması gereken prefix'ten SLAAC adresi oluşturamaz ve varsayılan yönlendiriciyi otomatik öğrenemez. Bağlantı yerel adresini oluşturabilmesi bu eksikliği gidermez. Durum bilgisi olan DHCPv6 sunucusu çalışsa bile DHCPv6 tek başına varsayılan yönlendirici bilgisini sağlayamaz.
Durum bilgisi olmayan DHCPv6 kullanılırken sunucuya erişilemezse istemci SLAAC adresini ve yönlendirici tanıtımı üzerinden öğrendiği varsayılan yönlendirici bilgisini koruyabilir, ancak DHCPv6 üzerinden sağlanan DNS veya diğer seçenekleri alamayabilir. Aynı DNS bilgileri yönlendirici tanıtımı ile de duyuruluyorsa bunu destekleyen istemciler DHCPv6 kesintisinde DNS ayarını koruyabilir.
Durum bilgisi olan DHCPv6 kesintisinde yeni istemciler adres tahsisi alamayabilir. Daha önce adres edinmiş istemciler, aynı ağda adresin geçerlilik süresi bitene kadar mevcut adresi kullanabilir. Yenileme onayı gelmeden adresin geçerlilik süresi dolarsa istemci o adresi kullanmayı bırakır ve yeniden adres ister. Bu nedenle ağ yöneticisi, merkezi DHCPv6 tasarımında sunucu yedekliliğini ve yönlendirici tanıtımı sürekliliğini ayrı ayrı planlamalıdır.
SLAAC ile Durum Bilgisi Olan veya Olmayan DHCPv6 Seçimi
SLAAC, istemcilerin merkezi adres tahsis sunucusu olmadan ağa katılmasının istendiği yapılarda kullanılabilir. DNS bilgisi de yönlendirici tanıtımı ile veriliyorsa istemcinin temel ağ ayarları yönlendirici tanıtımlarıyla tamamlanabilir.
Durum bilgisi olmayan DHCPv6, adreslerin SLAAC ile oluşturulmasını sürdürürken DNS gibi seçenekleri merkezi bir sunucudan yönetmek isteyen ağlara uygundur. Durum bilgisi olan DHCPv6 ise hangi adresin hangi istemciye tahsis edildiğini sunucu tarafında izlemek, adres havuzu politikaları uygulamak veya adres dağıtımını merkezi kurallarla yönetmek gerektiğinde tercih edilebilir.
Model seçimi yalnız ağ cihazlarının teknik özelliklerine bağlı değildir. İstemcilerin yönlendirici tanıtımı tabanlı DNS ve DHCPv6 seçeneklerini destekleme biçimi, ağdaki kayıt ve denetim ihtiyacı, yedeklilik tasarımı ve yönlendirici güvenlik kuralları da kararı birlikte belirler.
DHCPv6-PD (prefix tahsisi), bu karşılaştırmadaki istemci adres tahsisiyle aynı işlem değildir. Prefix tahsisinde bir yönlendirici, arkasındaki ağlarda kullanmak üzere IPv6 prefix'i ister; tek tek uç cihazlara adres tahsis edilmez.
IPv6 Adresinin Hangi Yöntemle Alındığı Nasıl Anlaşılır?
Bir web sitesinin gördüğü kaynak IPv6 adresi, bu adresin SLAAC ile mi yoksa DHCPv6 ile mi alındığını göstermez. Adresin kaynağı için istemcinin ağ ayrıntılarındaki adres türünü, yönlendiricinin duyurduğu prefix ve A işaretini, DHCPv6 sunucusundaki tahsis kaydını birlikte inceleyin. Yönlendiricide DHCPv6 seçeneğinin açık olması, belirli bir istemcinin görünen adresini bu yöntemle aldığını tek başına kanıtlamaz.
