Kablolu İnternette 100 Mbps ile 1 Gbps Arasındaki Farklar

Sesli Dinle — Makale

100 Mbps ve 1 Gbps internet paketleri arasındaki en önemli fark, bağlantının birim zamanda taşıyabileceği veri miktarıdır. Mbps saniyede megabit, Gbps ise saniyede gigabit anlamına gelir. 1 Gbps, 1000 Mbps olarak ifade edilir ve teorik olarak 100 Mbps bağlantının on katı kapasite sunar.

Bu fark her işlemde on kat daha hızlı bir deneyim anlamına gelmez. Büyük dosya aktarımı ve aynı anda yoğun trafik oluşturan çok sayıda cihaz kapasite farkını belirginleştirirken, gecikmeye duyarlı ancak az veri kullanan işlemlerde performans ağ yolu, sunucu, cihaz ve bağlantı koşullarına daha fazla bağlıdır.

Mbps Değeri Aktarım Kapasitesini Nasıl Gösterir?

İnternet paketinin hızı saniyede aktarılan bit sayısıyla, dosya boyutu ise çoğunlukla bayt cinsinden verilir. Sekiz bit bir bayt olduğundan Mbps değerini sekize bölmek, saniyedeki megabayt miktarını gösteren MB/s değerini verir. Burada MB bir milyon bayttır; bazı uygulamalardaki MiB ise 1.048.576 bayt anlamına gelir.

Bu nedenle 100 Mbps bağlantının teorik üst sınırı saniyede 12,5 MB, 1 Gbps bağlantının teorik üst sınırı ise saniyede 125 MB veri aktarımına karşılık gelir. Bunlar uygulama katmanında sürekli görüleceği garanti edilen değerler değil, paketin ilan edilen hızından birim dönüşümüyle hesaplanan üst sınırlardır.

İndirme ve yükleme hızları ayrı değerlerdir. Bir paketin indirme tarafında 1 Gbps sunması, yükleme tarafında da otomatik olarak 1 Gbps sunduğu anlamına gelmez. Paketleri karşılaştırırken her iki yönde ilan edilen kapasiteyi ayrı incelemek gerekir.

Büyük Dosyalarda Süre Farkı Ne Kadar Olur?

Büyük ve kesintisiz veri aktarımlarında kapasite farkı en kolay görülür. Aşağıdaki süreler, ondalık dosya boyutu kullanılarak ve bağlantının nominal hızının tamamının tek aktarıma ayrıldığı varsayılarak hesaplanan teorik değerlerdir.

Gerçek süre genellikle daha uzundur. Protokollerin ek yükü, uzak sunucunun gönderim kapasitesi, ağdaki paket kaybı ve gecikme, cihazın veri işleme gücü ile aynı bağlantıyı kullanan diğer trafik toplam verimi etkileyebilir.

Eş Zamanlı Cihaz Kullanımında Asıl Fark Toplam Kapasitedir

Bir evde veya ofiste kaç cihaz bulunduğundan çok, bu cihazların aynı anda ne kadar trafik ürettiği önemlidir. Beklemede duran telefonlar veya yalnızca hafif veri alışverişi yapan cihazlar ile aynı anda büyük indirme, bulut yedekleme ve yüksek hacimli yayın yapan cihazlar aynı yükü oluşturmaz.

Örneğin dört cihazın aynı anda yaklaşık yirmişer Mbps veri çektiği varsayımsal bir durumda toplam talep 80 Mbps olur. 100 Mbps'lik paket bu yükün ardından nominal olarak çok daha az boş kapasite bırakırken, 1 Gbps pakette aynı trafik toplam kapasitenin küçük bir bölümünü kullanır.

Bu fark özellikle kısa süreli trafik patlamalarında hissedilebilir. Bir cihaz büyük dosya indirirken diğer cihazların da bağlantıyı kullanması, 100 Mbps'lik hatta kapasite sınırını daha çabuk hissettirir; 1 Gbps ise aynı eş zamanlı yük için daha fazla boş kapasite bırakır.

Kapasite Artışı Her İş Yüküne Aynı Oranda Yansımaz

On katlık nominal farkın kullanıcı deneyimine yansıması, yapılan işin ne kadar süre boyunca veri kapasitesine ihtiyaç duyduğuna bağlıdır. Bağlantıyı uzun süre doldurabilen bir aktarım ile yalnız kısa veri alışverişleri yapan etkileşimli bir işlem aynı oranda hızlanmaz.

Büyük bir yedek dosyasının indirilmesi gibi sürekli aktarımda, karşı sunucu ve cihaz yeterliyse 1 Gbps'in ek kapasitesi doğrudan süreyi azaltabilir. Buna karşılık küçük bir web isteğinde verinin aktarılması zaten çok kısa sürüyorsa, toplam bekleme süresinin daha büyük bölümü bağlantı kurulması, sunucu yanıtı ve ağ gecikmesi gibi başka aşamalardan oluşabilir.

Aktarım Hızını Zincirdeki En Yavaş Nokta Sınırlar

Uçtan uca aktarımda kullanılabilir hız, zincirdeki en düşük kapasiteli noktayı aşamaz. İnternet paketi 1 Gbps olsa bile istemciye giden yerel bağlantı 100 Mbps ile sınırlıysa, o istemcinin tek bağlantı üzerinden gigabit kapasitesini kullanması mümkün olmaz.

Aynı ilke internetin karşı tarafı için de geçerlidir. İçerik sunucusu veya aradaki ağ yolu örneğin 300 Mbps civarında sürdürülebilir aktarım sağlayabiliyorsa, 1 Gbps erişim hattı yalnız o aktarımda tam dolmaz. Bu durumda paket kapasitesinin kalan bölümü başka eş zamanlı trafik için kullanılabilir; ancak tek dosyanın süresi yalnız paket üzerindeki 1 Gbps değerine göre hesaplanan teorik süreye yaklaşmaz.

1 Gbps İçin Yerel Ağ Donanımı Gigabit Hızını Desteklemeli

İnternet paketinin 1 Gbps olması, her cihazın otomatik olarak bu hızı kullanabileceği anlamına gelmez. Trafiğin geçtiği yerel bağlantı zincirindeki daha düşük kapasiteli bir arabirim, internet paketinin sunduğu kapasiteye ulaşılmasını engelleyebilir. Kablolu yerel ağ bağlantısı için kullanılan Ethernet, cihazın internete çıktığı bu yolun bir parçasıdır.

• Modemin veya yönlendiricinin Ethernet üzerinden kullanılan internet girişindeki WAN ve yerel ağ cihazlarının bağlandığı LAN portları gigabit bağlantıyı desteklemelidir.
• Arada kullanılan switch veya diğer ağ cihazlarında 100 Mbps ile sınırlı bir bağlantı bulunmamalıdır.
• Bilgisayarın veya diğer istemci cihazının Ethernet arabirimi gigabit bağlantıyı desteklemelidir.
• Bakır kablolu gigabit Ethernet bağlantısında dört tel çiftinin tamamı bağlı olmalıdır. Uygun Cat 5e veya daha üst kategoride kablo, en fazla 100 metrelik standart bağlantıyı destekler; kopuk tel veya hatalı uç bağlantıyı 100 Mbps'e düşürebilir.

İki uç, destekledikleri bağlantı hızını auto-negotiation (otomatik anlaşma) ile belirler. Gigabit destekli cihazların 100 Mbps ile bağlanması durumunda önce sağlamlığı bilinen başka bir kablo ve uygun port denenir; hızı tek tarafta zorla sabitlemek çözüm sayılmaz. Ayrıca portun gigabit olması, yönlendiricinin internet trafiğini işleme kapasitesinin de aynı düzeyde olduğunu kanıtlamaz.

Wi-Fi Üzerinden 1 Gbps Görmek Garanti Değildir

Wi-Fi kullanan bir cihaz için internet paketi yalnızca zincirin bir bölümüdür. Kablosuz bağlantının hızı, sinyal koşulları, kullanılan kanal, istemci yetenekleri ve aynı kablosuz ortamı paylaşan trafik uygulamanın elde ettiği veri hızını etkiler.

Bu nedenle yönlendirici tarafında gigabit internet bulunurken tek bir Wi-Fi istemcisinin 1 Gbps'e ulaşamaması tek başına internet paketinin yetersiz veya hatalı olduğunu göstermez. Buna karşılık birden fazla kablosuz istemci toplamda yüksek trafik oluşturuyorsa, 1 Gbps internet paketi tek cihazın erişebildiği hızdan daha yüksek olsa bile toplam kapasite açısından anlamlı olabilir. Bunun için kablosuz ağın ve erişim noktasının da bu toplam trafiği taşıyabilmesi gerekir; aynı kablosuz ortamı paylaşan cihazların bağlantı hızları doğrudan toplanamaz.

Gerçek TCP Aktarım Hızı Neden Nominal Hızdan Farklıdır?

100 Mbps ve 1 Gbps değerleri erişim kapasitesini belirtir; uçtan uca uygulama verimi ise yalnız bu değerlere bağlı değildir. Veriyi sıralı ve güvenilir biçimde ileten TCP, kaybolan veriyi yeniden gönderir. Veri gönderme hızı hem alıcının bildirdiği kabul kapasitesine hem de göndericinin ağın yoğunluğuna göre ayarladığı tıkanıklık penceresine bağlıdır. Gidiş-dönüş süresi, paket kaybı ve ağ yolundaki daha düşük kapasiteli bağlantılar ulaşılabilen hızı etkiler.

Yüksek kapasiteli bir bağlantıda bu ayrım daha görünür hale gelebilir. Uzak sunucu yeterli hızda veri gönderemiyorsa, cihazın işlem veya depolama performansı yetersiz kalıyorsa ya da ağ yolu TCP'nin verimli çalışmasını sınırlıyorsa 1 Gbps erişim hattının tamamı tek aktarım tarafından kullanılamayabilir.

Bu yüzden tek bir indirme sonucunu paket kapasitesiyle eşitlemek doğru değildir. Karşılaştırma için bilgisayarı sağlam bir Ethernet kablosuyla doğrudan ana yönlendiriciye bağlayıp yerel bağlantı hızını kontrol edin. Kablosuz bağlantıyla ana yönlendiriciye ulaşan bir ara cihaza kablo takmak, testten Wi-Fi etkisini çıkarmaz. İsteğe bağlı büyük indirmeleri durdurup aynı cihazla birden fazla sunucuda ve farklı saatlerde ölçüm yapın; güvenlik yazılımlarını kapatmayın. İnternet servis sağlayıcısına iletirken indirme ve yükleme sonuçlarını, yerel bağlantı hızını ve test saatini birlikte belirtin.

100 Mbps mi 1 Gbps mi Daha Uygun?

100 Mbps, toplam eş zamanlı trafik bu kapasiteyi sık sık doldurmuyorsa ve büyük dosyalarda daha uzun bekleme süresi sorun oluşturmuyorsa yeterli olabilir. Buradaki belirleyici nokta cihaz sayısından çok, aynı anda oluşan toplam veri talebidir.

Büyük dosyalar sık indiriliyorsa veya birden çok kullanıcı aynı anda yoğun indirme yapıyorsa indirme kapasitesi 1 Gbps olan paket daha uygun olabilir. Yükleme ağırlıklı kullanımda ise yeni paketin yükleme kapasitesine bakılır. Bu avantajın görülebilmesi için kullanılan hizmetlerin, karşı sunucuların ve yerel donanımın da daha yüksek aktarımı desteklemesi gerekir.

Gecikme odaklı kullanımda paket seçimini yalnız hız değerine dayandırmak doğru değildir. Hedefe gidiş-dönüş süresini gösteren ping, bağlantı boşken düşük olsa bile yoğun aktarım sırasında paketlerin kuyrukta beklemesiyle yükselebilir. Daha yüksek kapasite aynı trafik altında bu beklemeyi azaltabilir; ancak ağ yolunu kısaltmaz ve tek başına daha düşük ping garantisi vermez.